Een haalbaarheidsonderzoek stelt vast of het zinvol is om een tweede spoor traject te starten voor een langdurig zieke werknemer. Het brengt in kaart of iemand bemiddelbaar is naar passend werk bij een andere werkgever, en of dat op dit moment realistisch is. De uitkomst is een onderbouwd advies, zodat werkgever en werknemer een gefundeerde keuze maken in plaats van een traject te starten dat op voorhand kansloos is.
In dit artikel lees je wat een haalbaarheidsonderzoek precies inhoudt, wat er wordt onderzocht, wie het uitvoert, wat het kost en hoe lang het duurt. Ook lees je het verschil met een arbeidsdeskundig onderzoek, wat er in de rapportage staat en welke rechten je als werknemer hebt.
Wat houdt een haalbaarheidsonderzoek precies in?
Een haalbaarheidsonderzoek beantwoordt één vraag: is bemiddeling naar werk buiten de eigen organisatie op dit moment kansrijk? Die vraag speelt zodra duidelijk wordt dat terugkeer in de eigen functie of in ander werk bij de huidige werkgever niet meer lukt en re-integratie tweede spoor in beeld komt.
Het onderzoek is nadrukkelijk geen medisch oordeel en geen keuring. Het bouwt voort op wat de bedrijfsarts al heeft vastgesteld over de belastbaarheid en vertaalt dat naar de praktijk van de arbeidsmarkt. De centrale vraag is dus niet wat een werknemer mankeert, maar welke functies binnen zijn of haar mogelijkheden passen en of die functies er ook daadwerkelijk zijn.
Dat onderscheid is belangrijk. Iemand kan medisch gezien belastbaar zijn voor twintig uur licht administratief werk, terwijl er in de regio nauwelijks vacatures zijn die daarbij aansluiten. Of de mogelijkheden zijn er wel, maar iemand zit door de ziekteperiode nog zo in de knoop dat solliciteren op dit moment averechts werkt. Beide situaties komen alleen boven water als je er gericht naar kijkt.
Wat wordt er onderzocht?
Een haalbaarheidsonderzoek gaat verder dan een gesprek of een quickscan. Een zorgvuldig uitgevoerd onderzoek bestaat meestal uit deze onderdelen:
- Intake met de werknemer over de eigen beleving, wensen, belemmeringen en verwachtingen
- Afstemming met werkgever en casemanager over wat er al is geprobeerd en wat het dossier laat zien
- Analyse van medische en arbeidsdeskundige gegevens, waaronder het advies van de bedrijfsarts en de functionele mogelijkhedenlijst
- Beoordeling van motivatie, belastbaarheid en competenties, want een traject valt of staat bij wat iemand kan en wil
- Arbeidsmarktverkenning: welke functies zijn realistisch, in welke regio, en zijn daar voldoende vacatures voor
- Dossiercheck aan de hand van de Wet verbetering Poortwachter, zodat duidelijk is of alle verplichtingen zijn nagekomen
- Rapportage met een helder advies over de haalbaarheid en de vervolgstappen
Juist de combinatie van die onderdelen maakt het onderzoek bruikbaar. Een oordeel over belastbaarheid zonder blik op de arbeidsmarkt zegt weinig, en andersom net zo goed.
Wie voert een haalbaarheidsonderzoek uit?
Een haalbaarheidsonderzoek wordt uitgevoerd door een onafhankelijke professional, meestal een arbeidsdeskundige of een ervaren re-integratieadviseur van een gespecialiseerd bureau. Die onafhankelijkheid is geen formaliteit: werkgever en werknemer moeten er allebei op kunnen vertrouwen dat de uitkomst niet vooraf vaststaat, en het UWV weegt een rapport van een onafhankelijke partij zwaarder.
De opdracht komt in de praktijk meestal van de werkgever of de arbodienst, omdat zij verantwoordelijk zijn voor de voortgang van het traject. Dat betekent niet dat de werknemer buitenspel staat, want zonder diens medewerking en inbreng is een zinvol onderzoek eenvoudigweg niet mogelijk. Wil je weten op welk moment in het verzuimtraject dit onderzoek thuishoort, lees dan wanneer een haalbaarheidsonderzoek wordt uitgevoerd.
Hoe lang duurt een haalbaarheidsonderzoek en wat kost het?
Een haalbaarheidsonderzoek is een kort traject. Reken op twee tot vier weken tussen de aanmelding en de eindrapportage. Het grootste deel van die tijd gaat zitten in het inplannen van gesprekken en het opvragen van dossierstukken, niet in het onderzoek zelf.
De kosten liggen doorgaans tussen de €500 en €1.500 exclusief btw, afhankelijk van de omvang van het dossier en de diepgang van de arbeidsmarktverkenning. Dat bedrag valt in het niet bij de kosten van een volledig spoor 2 traject, dat al snel enkele duizenden euro’s beslaat. Het onderzoek is daarmee vooral een manier om een veel grotere investering weloverwogen te doen.
Ter vergelijking: een volledig tweede spoor traject duurt gemiddeld negen tot twaalf maanden. Vier weken uittrekken om vast te stellen of dat traject kans van slagen heeft, is in verhouding een kleine investering.
Verschil met een arbeidsdeskundig onderzoek
Deze twee onderzoeken worden vaak door elkaar gehaald, maar ze beantwoorden een andere vraag en volgen elkaar meestal op.
| Kenmerk | Arbeidsdeskundig onderzoek | Haalbaarheidsonderzoek |
|---|---|---|
| Kernvraag | Wat kan deze werknemer nog, en waar? | Is spoor 2 op dit moment kansrijk? |
| Focus | Eigen functie, aangepast werk of ander werk binnen het bedrijf | Bemiddelbaarheid naar een andere werkgever |
| Moment | Meestal rond het eerste ziektejaar | Zodra spoor 2 in beeld komt |
| Uitkomst | Advies over passend werk en over spoor 1 of spoor 2 | Advies over starten, uitstellen of afzien van spoor 2 |
| Uitgevoerd door | Arbeidsdeskundige | Arbeidsdeskundige of re-integratieadviseur |
In de praktijk komt het arbeidsdeskundig onderzoek eerst. Wijst dat uit dat werk binnen de eigen organisatie niet meer haalbaar is, dan is het haalbaarheidsonderzoek de logische volgende stap: het bouwt voort op die conclusie en kijkt naar buiten.
Wat staat er in de rapportage van het haalbaarheidsonderzoek?
De eindrapportage is het product waar het om draait. Een bruikbaar rapport bevat in elk geval:
- een samenvatting van de belastbaarheid en de beperkingen zoals die uit het dossier blijken
- een beeld van opleiding, werkervaring, competenties en motivatie
- concrete functierichtingen die passen, met een inschatting van de kansen op de arbeidsmarkt
- eventuele belemmeringen en wat daarvoor nodig is, bijvoorbeeld scholing of behandeling
- een expliciet advies: starten, uitstellen of afzien, met onderbouwing
Die onderbouwing geeft het rapport waarde richting het UWV. Bij een beoordeling voor de WIA of bij een deskundigenoordeel laat het zien dat er weloverwogen is gehandeld en niet zomaar is afgezien van re-integratie.
Wat gebeurt er na het onderzoek?
Op basis van de uitkomst zijn er drie scenario’s:
- Het traject start. Er zijn voldoende mogelijkheden voor bemiddeling en het rapport geeft richting aan het zoekprofiel.
- Het traject wordt uitgesteld. Er liggen belemmeringen die eerst aandacht nodig hebben, bijvoorbeeld een lopende behandeling of onvoldoende herstel.
- Er wordt afgezien van spoor 2. De rapportage onderbouwt die keuze richting het UWV, bijvoorbeeld bij een voorgenomen WIA-aanvraag.
Het oordeel van de bedrijfsarts en het UWV blijft daarbij altijd leidend. Een haalbaarheidsonderzoek vervangt die oordelen niet, maar versterkt het dossier wel aanzienlijk. Voor werkgevers is dat direct van belang, want een dossier dat niet op orde is kan leiden tot een loonsanctie van het UWV en daarmee tot een derde jaar loondoorbetaling.
Je rechten als werknemer
Als werknemer ben je verplicht mee te werken aan je re-integratie, en daar hoort meewerken aan een haalbaarheidsonderzoek in principe bij. Tegelijk heb je duidelijke rechten:
- Je hoort vooraf te weten wat het doel van het onderzoek is en wie het uitvoert.
- Je mag je eigen visie inbrengen, en die hoort in de rapportage terug te komen.
- Je hebt recht op inzage in het rapport voordat het wordt gedeeld.
- Ben je het niet eens met de uitkomst, dan kun je een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV.
Twijfel je of je na een bepaalde uitkomst alsnog aan een traject moet meewerken, lees dan of je een tweede spoor mag weigeren na een haalbaarheidsonderzoek.
Veelgestelde vragen
Is een haalbaarheidsonderzoek verplicht? Nee, de wet schrijft het niet voor. Het is een hulpmiddel, geen verplichting. Wel verwacht het UWV dat een werkgever zijn keuzes kan onderbouwen, en daar is dit onderzoek bij uitstek geschikt voor.
Wie betaalt het onderzoek? De werkgever, net als de overige kosten van re-integratie tijdens de eerste twee ziektejaren.
Kan de uitkomst ook zijn dat spoor 2 juist wel moet starten? Ja. De uitkomst is even vaak positief als negatief. Het onderzoek geeft richting, het is geen instrument om een traject tegen te houden.
Wat als werkgever en werknemer het oneens zijn over de uitkomst? Dan kan een van beiden een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV. Dat oordeel weegt zwaarder dan het rapport zelf.
Wat is het verschil met een loonwaardeonderzoek? Een loonwaardeonderzoek meet wat iemand in een concrete functie economisch waard is. Een haalbaarheidsonderzoek kijkt breder en eerder in het proces, namelijk of bemiddeling überhaupt kansrijk is.
Meer informatie bij het UWV
De officiële regels en actuele bedragen of termijnen vind je bij UWV over re-integratie. Die kunnen wijzigen, dus controleer ze bij een concrete situatie altijd bij de bron zelf.
Advies over een haalbaarheidsonderzoek?
Care4Careers voert haalbaarheidsonderzoeken uit voor werkgevers en arbodiensten, en begeleidt daarna waar nodig het volledige traject. Met meer dan dertig jaar ervaring in re-integratie kennen we zowel de wettelijke kaders als de praktijk van de arbeidsmarkt. Werkgevers vinden meer informatie op onze pagina over spoor 2 voor werkgevers.
Vraag een vrijblijvend adviesgesprek aan, dan kijken we samen of een haalbaarheidsonderzoek in jouw situatie de juiste stap is.