Spoor 2 eerder starten: mag dat vóór week 58?

Spoor 2 hoeft niet te wachten tot week 58. Volgens UWV moet een tweede-spoortraject starten zodra er geen zicht meer is op structurele terugkeer binnen de eigen organisatie, en dat moment kan ruim voor het eerste ziektejaar liggen. Tegelijk kan te vroeg starten ook tegen je werken: wie spoor 2 inzet zonder spoor 1 goed te hebben onderzocht, loopt bij de WIA-aanvraag net zo goed risico op een loonsanctie.

In dit artikel lees je waar de bekende week 58 vandaan komt, wanneer eerder starten verstandig of zelfs verplicht is, wat rechters erover hebben gezegd en hoe je de keuze voor spoor 2 zo onderbouwt dat UWV hem kan volgen.

Waar komt week 58 vandaan?

De re-integratie kent twee sporen. In spoor 1 gaat het om terugkeer bij de eigen werkgever, in het eigen werk, aangepast werk of een andere passende functie. In spoor 2 begeleid je de werknemer naar passend werk bij een andere werkgever.

UWV beschrijft in de Werkwijzer Poortwachter (paragraaf 4.3.1) wanneer spoor 2 aan de orde is. Twee zinnen zijn daarbij belangrijk:

• Zodra er geen zicht (meer) is op structurele hervatting binnen de eigen organisatie, moet er een adequaat tweede-spoortraject worden gestart.
• Een tweede-spoortraject moet uiterlijk binnen zes weken na de eerstejaarsevaluatie in de 52e verzuimweek zijn gestart.

Uit die tweede zin komt week 58. Het is dus een uiterste datum, geen vast startmoment. De eerste zin weegt minstens zo zwaar: is eerder al duidelijk dat terugkeer bij de eigen werkgever er niet in zit, dan hoort spoor 2 op dat moment te beginnen. Hoe de startregels in het algemeen werken, lees je in wanneer start re-integratie 2e spoor.

Er is één uitzondering na de eerstejaarsevaluatie. Spoor 2 mag dan alleen achterwege blijven als er binnen drie maanden een concreet perspectief is op structurele werkhervatting binnen de eigen organisatie.

Mag spoor 2 al in het eerste ziektejaar beginnen?

Ja. Niets in de regels verbiedt een start in het eerste ziektejaar, en de Nederlandse Vereniging van Arbeidsdeskundigen noemt het uitdrukkelijk als mogelijkheid: als duidelijk is dat de werknemer op langere termijn niet terug kan in de eigen organisatie, kan spoor 2 al voor de eerstejaarsevaluatie starten.

Denk aan een werknemer die door blijvende beperkingen het eigen werk niet meer kan doen, in een organisatie waar geen aangepaste of andere passende functie beschikbaar is. Wachten tot week 58 levert dan alleen tijd op die je later mist. Op welke datum week 58 voor jouw werknemer valt, reken je uit met de wachttijd-planner. Een vroege start geeft ruimte voor oriëntatie op de arbeidsmarkt, scholing en sollicitaties, en dus meer kans op passend werk voordat de twee ziektejaren voorbij zijn.

Een vroege start betekent niet dat spoor 1 stopt. De Werkwijzer is daar duidelijk over: werkgever en werknemer blijven alle hervattingsmogelijkheden binnen de eigen organisatie onderzoeken zolang het dienstverband duurt. De sporen lopen dus naast elkaar.

Wanneer is eerder starten een risico?

Het risico zit niet in het moment zelf, maar in de onderbouwing. UWV toetst bij de WIA-aanvraag of je spoor 1 serieus hebt onderzocht. Volgens de Werkwijzer (paragraaf 4.2.3) bestaat dat onderzoek in ieder geval uit twee onderdelen:

1. Een overzicht van alle functies binnen de eigen organisatie op en onder het (opleidings)niveau van de werknemer.
2. Per functie een beoordeling of de belasting past bij de belastbaarheid en bekwaamheden van de werknemer.

Start je spoor 2 zonder dat dit is gebeurd, dan kan UWV concluderen dat je spoor 1 hebt overgeslagen. Dat het traject vroeg begon, maakt het dan niet beter.

Voorbeeld: spoor 2 gestart voordat spoor 1 was onderzocht

Een uitspraak van het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch van 11 mei 2023 laat zien hoe dat uitpakt. Een docent meldde zich eind maart 2018 ziek. De werkgever meldde haar in maart 2019 aan voor spoor 2, maar het arbeidsdeskundig onderzoek naar de interne mogelijkheden volgde pas in april en mei van dat jaar.

UWV legde een loonsanctie op en schreef onder meer dat spoor 2 te vroeg was gestart, omdat er nog geen arbeidsdeskundig onderzoek naar spoor 1 lag. Daarnaast vond UWV de uitvoering van spoor 2 onvoldoende: de eerste sollicitaties kwamen pas zeven maanden na de aanmelding. Het hof oordeelde later in een procedure over een billijke vergoeding dat de werkgever zijn re-integratieverplichtingen niet was nagekomen.

Let op wat “te vroeg” hier betekent. Spoor 2 begon in deze zaak rond het einde van het eerste ziektejaar, dus niet bijzonder vroeg op de kalender. Het probleem was de volgorde: spoor 2 liep al voordat spoor 1 was uitgezocht.

Welke rol speelt het arbeidsdeskundig onderzoek?

Een arbeidsdeskundige brengt in kaart of de werknemer het eigen werk nog kan doen, of dat werk aan te passen is en welke andere functies binnen de organisatie passend zijn. Daarbij gaat de arbeidsdeskundige uit van de belastbaarheid die de bedrijfsarts heeft vastgesteld. Uit het rapport volgt ook het advies of spoor 2 aan de orde is.

Een arbeidsdeskundig onderzoek is niet in elke situatie verplicht. Lees daarover meer in is een arbeidsdeskundig onderzoek verplicht. Bij een vervroegde start van spoor 2 is het wel de meest voor de hand liggende manier om vast te leggen waarom terugkeer binnen de eigen organisatie niet haalbaar is. Hoe het onderzoek en spoor 2 op elkaar aansluiten, staat in arbeidsdeskundig onderzoek en spoor 2.

Is een arbeidsconflict een reden om eerder te starten?

Een conflict met een leidinggevende of collega’s kan terugkeer lastig maken. Toch is het op zichzelf geen reden om spoor 1 los te laten. De Werkwijzer (paragraaf 5.3) zegt dat een conflict geen reden is om niet actief aan re-integratie te werken, bij de eigen werkgever of bij een andere werkgever. De bedrijfsarts geeft in zo’n situatie ook een advies over hoe het conflict aan te pakken, bijvoorbeeld met gesprekken of mediation.

Het omgekeerde geldt ook: een conflict is geen reden om spoor 2 uit te stellen. In een zaak bij de Rechtbank Oost-Brabant (30 juni 2023) adviseerde de bedrijfsarts bij de eerstejaarsevaluatie mediation. De werkgever ging ervan uit dat spoor 2 kon wachten tot de mediation klaar was. Die mislukte na tien maanden, spoor 2 was nooit gestart en de rechtbank liet de loonsanctie staan. Volgens de rechtbank waren de adviezen niet eenduidig en had de werkgever moeten twijfelen aan de aanname dat spoor 2 kon wachten.

Bij een conflict werk je dus aan een oplossing in spoor 1 en kijk je tegelijk of spoor 2 al nodig is.

Wat als je juist te laat bent?

Wie spoor 2 te laat start, riskeert een loonsanctie op grond van artikel 25 van de Wet WIA: het loon moet dan maximaal 52 weken langer worden doorbetaald. UWV kijkt daarbij niet alleen naar het startmoment, maar ook naar de inhoud van het traject. Herstel je de tekortkomingen, dan kun je de sanctie inkorten met een bekortingsverzoek.

Voorbeeld: wachten op het herstel dat de bedrijfsarts verwachtte

De Rechtbank Zeeland-West-Brabant deed op 25 februari 2026 uitspraak in de zaak van een kapper die in mei 2022 uitviel. Spoor 2 had volgens UWV uiterlijk op 8 juli 2023 moeten starten, maar begon pas in december 2023. De werkgever had gewacht omdat de bedrijfsarts verwachtte dat de werknemer binnen drie maanden volledig terug zou zijn in het eigen werk.

De rechtbank ging daar niet in mee. Volgens vaste rechtspraak van de Centrale Raad van Beroep is de werkgever verantwoordelijk voor de re-integratie, ook voor het advies van de bedrijfsarts die hij inschakelt. Daarnaast schoot het traject zelf tekort: er was geen persoons- en zoekprofiel opgesteld en de begeleiding was alleen gericht op één plaatsing. De loonsanctie bleef staan.

Meer over de gevolgen lees je in ons artikel over de UWV-loonsanctie en poortwachter.

Checklist: spoor 2 eerder starten

Overweeg je spoor 2 voor week 58 in te zetten, loop dan deze punten na:

Hoe je dat dossier opbouwt, lees je in hoe bouw je een UWV-proof re-integratiedossier.

Het perspectief bepaalt het moment, niet de kalender

Spoor 2 voor week 58 starten mag, en soms moet het. Waar het om draait, is de vraag of er nog zicht is op structurele terugkeer binnen de eigen organisatie. Is dat er niet, dan is wachten tot week 58 geen veilige keuze. Is het er nog wel, of weet je het nog niet, dan hoort eerst spoor 1 goed onderzocht te worden.

Deze uitleg is algemeen en vervangt geen juridisch of arbeidsmedisch advies. Regels en werkwijzen kunnen na publicatie wijzigen; controleer voor je eigen situatie altijd de actuele Werkwijzer Poortwachter van UWV.

Twijfel je over het juiste moment voor spoor 2?

Care4Careers begeleidt werkgevers en werknemers bij re-integratie tweede spoor, van intake en trajectplan tot sollicitatiebegeleiding en voortgangsrapportages. We kijken graag met je mee of spoor 2 nu al aan de orde is en hoe je dat vastlegt. Meer informatie vind je op onze pagina over spoor 2 voor werkgevers.